drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 9 december 2002

Gemeenteraad van
gemeente Alkmaar
Postbus 53
1800 BC Alkmaar

Betreft:  Jaarrekening 2001
             Mijn brief d.d. 4 september 2002
             Uw brief d.d. 28 november 2002

Geachte Raad,

Met mijn brief van 4 september jl. deed ik u enige opmerkingen toekomen betreffende de kwaliteit, i.c. de onbetrouwbaarheid, van de jaarrekening 2001 van Alkmaar. De jaarrekening is onbetrouwbaar, omdat deze geen betrouwbaar beeld geeft van de reserves, de vaste activa en de verplichtingen, en bovenal geen betrouwbaar beeld geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan. De jaarrekening voldoet (dus) ook niet aan belangrijke wettelijk daaraan gestelde eisen.

In mijn brief gaf ik onder andere aan dat het saldo van de baten en lasten over 2001 niet € 3,9 miljoen is, waarmee de rekening eindigt, maar volgens de jaarrekening in werkelijkheid € 7,0 miljoen. Dit is het gevolg van het feit dat circa € 3,1 miljoen aan baten en lasten niet in de rekening zijn opgenomen. Niet alleen dat u uzelf hierdoor een verkeerd beeld voorhoudt van de financiële positie van Alkmaar, u doet dat ook, en dat is vele malen erger, aan de burgers aan wie u rekening en verantwoording moet afleggen.
Eerder al liet ik u met mijn brief van 28 februari 2002 weten dat ook al uw jaarrekening 2000 een volstrekt misleidend beeld gaf van de werkelijkheid. De rekening 2000 sloot met een saldo van ƒ 56,3 miljoen. Tezamen met de buiten de rekening gelaten baten en lasten was er in werkelijkheid een overschot van ƒ 78,1 miljoen. Verder waren ook in de jaarrekening 2000 zoveel baten en lasten totaal verkeerd voorgesteld, dat in werkelijkheid uit de jaarrekening niet viel af te leiden wat het echte saldo van de baten en lasten was.

Met brief van 28 november jl. reageerde uw College van Burgemeester & Wethouders op mijn opmerkingen. Dat mag zo zijn, maar mijn brief was aan u als gemeenteraad gericht. Het ziet er dus naar uit dat het College voor zijn beurt heeft gesproken. Het zou zelfs kunnen zijn dat mijn brief u als gemeenteraad in het geheel niet bereikt heeft.
Burgemeester & Wethouders verwijzen naar hun brief van 1 juli jl. waar zij reageren op mijn brief van 28 februari jl. betreffende de jaarrekening 2000. Met verbazing heb ik kennis genomen van de reactie van Burgemeester & Wethouders. Eerst stellen Burgemeester & Wethouders dat het niet waar is dat er baten en lasten buiten de rekening zijn gelaten omdat een accountant een goedkeurende verklaring aan uw jaarrekening gaf, daarna zeggen Burgemeester & Wethouders, daarmee geheel in strijd, dat er inderdaad baten en lasten buiten de rekening zijn gelaten. Burgemeester & Wethouders erkennen dus dat het saldo van de rekening inderdaad niet het saldo is van àlle baten en lasten! Verder stellen Burgemeester & Wethouders dat in tegenstelling tot wat ik beweer, de balans een betrouwbaar beeld geeft van de financiële positie omdat "de jaarrekening voldoet aan de daartoe gestelde voorschriften". Dat is uiteraard geen passende reactie. Het ontkracht niet dat uw jaarrekening onbetrouwbaar is. Bovendien voldoet uw jaarrekening in geen velden of wegen aan de betreffende wettelijke voorschriften, i.c. de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften. Verder vinden Burgemeester & Wethouders de jaarrekening betrouwbaar omdat "de provincie de jaarrekening heeft geaccepteerd". Alweer een reactie van niks. Een jaarrekening wordt niet opeens betrouwbaar omdat een provincie in haar rol van toezichthouder geen opmerkingen over de jaarrekening had. Trouwens, ook de jaarrekeningen van Noord-Holland lijken echt nergens naar. Ook al een en al amateuristisch geknoei met cijfers!
In hun brief van 28 november jl. zeggen Burgemeester & Wethouders dat mijn benadering een te eenvoudige voorstelling van zaken geeft. Wel, het is ook inderdaad bijzonder eenvoudig: uw rekening 2000 en nu dus ook uw rekening 2001 sluit met een saldo dat dus, òòk volgens Burgemeesterr & Wethouders (!), niet het saldo is van àlle baten en lasten en uw balans geeft alles behalve een betrouwbaar beeld van de financiële positie. Zoals uw jaarrekening 2000 is dus ook uw jaarrekening 2001 een volstrekt waardeloos document. En u belazert uw eigen burgers met misleidende berichtgeving!
Ik (en naar ik aanneem ik niet alleen) vind een jaarrekening (respectievelijk begroting) onbetrouwbaar als:

Uw jaarrekening (en begroting?) is flagrant in strijd met al deze bepalingen!

Overigens, een jaarrekening (en begroting) moet allereerst een betrouwbaar document zijn. Of die jaarrekening ook nog wel of niet voldoet aan toevallige wettelijke bepalingen als de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften, is van veel minder belang. Wat heb je aan een koortsthermometer die wèl voldoet aan zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde temperatuur aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn bij een doodzieke patiënt daarmee de temperatuur op te nemen! Wat heb je aan een kompas dat wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde richting aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een vliegtuig of schip te besturen! Wat heb je aan een jaarrekening of een begroting die wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar een geheel verkeerd beeld geeft van de financiële positie, van de baten en de lasten en van het saldo daarvan? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een gemeente of provincie te besturen en daarmee rekening en verantwoording af te leggen!

Wat de goedkeurende accountantsverklaring betreft: uw accountant zou niet de eerste zijn die ten onrechte een goedkeurende verklaring aan een jaarrekening heeft gehecht. Zeker sinds de Enron-affaire, de WorldCom-affaire of al die andere boekhoudaffaires, weten we wel beter. U weet nu dus ook dat er òòk een Alkmaar-affaire bestaat!

Ik raad u aan met bovenstaande reactie mijn brief van 4 september jl. (opnieuw) te lezen en daaruit als zichzelf verantwoordelijk voelende gemeenteraad de passende consequenties te trekken.
Het heeft alles te maken met "integriteit van het openbaar bestuur"!!

Ongetwijfeld zal uw begroting 2003 net zo onbetrouwbaar zijn als de jaarrekening. Ook daarin zullen baten en lasten ontbreken zodat het saldo van de begroting niet het saldo is van alle baten en lasten. Durft u het aan mij dat te laten onderzoeken?

Uw reactie te vernemen stel ik op prijs.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef