drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 21 augustus 2002

Gemeenteraad van
Gemeente Doetinchem
Postbus 9020
7000 HA Doetinchem

Betreft: Jaarrekening 2001
            Mijn brief d.d. 18 juli 2002
            Brief van B&W d.d. 16 augustus 2002

Geachte Raad,

Met mijn brief van 18 juli jl. deed ik u enige opmerkingen toekomen betreffende de kwaliteit, i.c. de onbetrouwbaarheid, van uw jaarrekening 2001. De jaarrekening is onbetrouwbaar, omdat deze geen betrouwbaar beeld geeft van de reserves, de vaste activa en de verplichtingen, en geen betrouwbaar beeld geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan. De jaarrekening voldoet (dus) ook niet aan belangrijke wettelijk daaraan gestelde eisen.

In mijn brief gaf ik onder andere aan dat het saldo van de baten en lasten over 2001 niet ƒ 0,6 miljoen is, waarmee de rekening eindigt, maar volgens de jaarrekening in werkelijkheid ƒ 16,1 miljoen. Dit is het gevolg van het feit dat circa ƒ 15,5 miljoen aan baten en lasten niet in de rekening zijn opgenomen. Niet alleen dat u uzelf hierdoor een verkeerd beeld voorhoudt van de financiële positie van Doetinchem, u doet dat ook, en dat is vele malen erger, aan de burgers aan wie u rekening en verantwoording moet afleggen.

Met brief van 16 juli jl. reageerde uw College van Burgemeester & Wethouders op mijn opmerkingen door mij een kopie toe te sturen van de brief van 31 juli jl. die het college u als gemeenteraad schreef in reactie op mijn brief.

Met verbazing heb ik kennis genomen van de reactie van Burgemeester & Wethouders. De reactie komt er kort gezegd op neer dat Burgemeester & Wethouders van mening zijn dat, omdat de jaarrekening is opgesteld "overeenkomstig het geldende beleid in de gemeente Doetinchem" (u krijgt dus al jaren achtereen misleidende jaarrekeningen voorgeschoteld?), omdat een accountant een goedkeurende verklaring bij uw jaarrekening gaf, en omdat naar hun mening de jaarrekening voldoet aan de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften, de jaarrekening dus betrouwbaar is, wèl een betrouwbaar beeld geeft van de financiële positie en wèl een betrouwbaar beeld geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Een merkwaardige redenering.

Ik (en naar ik aanneem ik niet alleen) vind een jaarrekening (respectievelijk begroting) onbetrouwbaar als:

Uw jaarrekening (en begroting?) is flagrant in strijd met al deze bepalingen!

Overigens, een jaarrekening (en begroting) moet allereerst een betrouwbaar document zijn. Of die jaarrekening ook nog wel of niet voldoet aan toevallige wettelijke bepalingen als de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften, is van veel minder belang. Wat heb je aan een koortsthermometer die wèl voldoet aan zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde temperatuur aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn bij een doodzieke patiënt daarmee de temperatuur op te nemen! Wat heb je aan een kompas dat wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde richting aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een vliegtuig of schip te besturen! Wat heb je aan een jaarrekening of een begroting die wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar een geheel verkeerd beeld geeft van de financiële positie, van de baten en de lasten en van het saldo daarvan? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een gemeente of provincie te besturen en daarmee rekening en verantwoording af te leggen!

Opvallend is dat de reactie van Burgemeester & Wethouders nergens ontkent dat de jaarrekening een onbetrouwbaar beeld geeft van de financiële positie en van de baten en de lasten en het saldo daarvan! Integendeel! Burgemeester & Wethouders geven zelfs toe dat het saldo van ƒ 0,6 miljoen waarmee de winst- en verliesrekening eindigt, inderdaad niet het saldo is van àlle baten en àlle lasten. Het College zegt zelfs: "... dat het saldo van ƒ 0,6 miljoen niet het volledige resultaat is". Opvallend is dat Burgemeester & Wethouders niet zeggen wat dan naar hun mening wèl het saldo is van alle baten en lasten. Wat Burgemeester & Wethouders verder in de derde alinea zeggen over toevoegingen aan reserves en over "het resultaat van een aantal complexen bij de grondexploitatie" zal wellicht waar zijn, maar heeft met het onderwerp van het wel of niet volledig zijn van de winst- en verliesrekening niets maar dan ook helemaal niets uitstaande. En wat Burgemeester & Wethouders in de vierde alinea schrijven over een "bedrijfseconomisch resultaat" dat op pagina 9 van het jaarverslag zou worden weergegeven, is ook al volstrekt irrelevant, zo niet volstrekt onjuist. Allereerst bestaat er niet zoiets als een onderscheid tussen een "Financieel resultaat" en een "Bedrijfseconomisch resultaat"; er bestaat alleen een "resultaat", namelijk het verschil tussen de (= alle) opbrengsten en de kosten. En volgens het verschil in de vermogenspositie aan het begin en einde van het jaar, is dat ƒ 16,1 miljoen (zie mijn brief d.d. 18 juli jl. pagina 2) en niet de op pagina 9 van het jaarverslag genoemde ƒ 20,9 miljoen.

Wat de goedkeurende accountantsverklaring betreft: uw accountant zou niet de eerste zijn die ten onrechte een goedkeurende verklaring aan een jaarrekening heeft gehecht. Zeker sinds de Enron-affaire, de WorldCom-affaire of al die andere boekhoudaffaires, weten we wel beter.

Storend en niet fair is wat Burgemeester & Wethouders mij geheel ten onrechte in de mond leggen over "de regels van het Burgerlijk Wetboek". Ik heb het daar nooit over gehad en ik heb daar nooit naar verwezen. Ik weet wel beter. Voor gemeenten gelden de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften. En die staan echt niet toe dat er opbrengsten en kosten buiten beeld worden gelaten. Integendeel! Volgens artikel 27, waar ik ook al in mijn brief van 18 juli jl. naar verwees, mogen er geen ontvangsten en uitgaven buiten de winst- en verliesrekening worden gelaten. Opvallend is dat Burgemeester & Wethouders het daar niet over hebben. De hele reactie van Burgemeester & Wethouders overziend concludeer ik dat uw College weinig kaas heeft gegeten van hoe je een betrouwbare jaarrekening opmaakt en hoe de Comptabiliteitsvoorschriften daarin een rol spelen.

Ik raad u aan met bovenstaande reactie mijn brief van 18 juli jl. (opnieuw) te lezen en daaruit als zichzelf verantwoordelijk voelend bestuur de passende consequenties te trekken.
Het heeft alles te maken met "integriteit van het openbaar bestuur"!!

Uw reactie te vernemen stel ik op prijs.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef