drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 2 december 2002

Provinciale Staten van
Provincie Gelderland
Postbus 9090
6800 GX Arnhem

Betreft: Jaarrekening 2001
            Mijn brieven d.d. 26 november 2001 en 28 augustus 2002

Geachte Statenleden,

Met mijn brief van 28 augustus 2002 deed ik u enige opmerkingen toekomen betreffende de kwaliteit, i.c. de onbetrouwbaarheid, van de jaarrekening 2001 van Gelderland. De jaarrekening is onbetrouwbaar, omdat deze geen betrouwbaar beeld geeft van de reserves, de vaste activa en de verplichtingen, en bovenal geen betrouwbaar beeld geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan. De jaarrekening voldoet (dus) ook niet aan belangrijke wettelijk daaraan gestelde eisen.

In mijn brief gaf ik onder andere aan dat het saldo van de baten en lasten over 2001 niet ƒ 18,4 miljoen is waarmee de rekening eindigt, maar volgens de jaarrekening in werkelijkheid ƒ 238,7 miljoen. Dit is het gevolg van het feit dat ruim ƒ 220 miljoen aan baten en lasten niet in de rekening zijn opgenomen. Niet alleen dat u uzelf hierdoor een verkeerd beeld voorhoudt van de financiële positie van Gelderland, u doet dat ook, en dat is vele malen erger, aan de burgers aan wie u rekening en verantwoording moet afleggen.
Ik stuurde u een soortgelijke brief over de jaarrekening 2000. In die jaarrekening verzweeg u ƒ 302 miljoen voor uw burgers. In twee jaar tijds heeft u dus ƒ 522 miljoen voor de burgers en andere belastingbetalers verzwegen!

U heeft ervoor gekozen mijn brieven eerst voor te leggen aan uw Commissie voor Klachten en Verzoekschriften. Deze commissie koos er vervolgens voor mijn brieven voor advies voor te leggen aan de Werkgroep Rekening, dezelfde Werkgroep die eerst de betreffende jaarrekeningen zonder slag of stoot en daarmee het verzwijgen van die ƒ 522 miljoen had goedgekeurd.
Deze Werkgroep heeft daarop een kort advies aan de Commissie uitgebracht met als inhoud dat er niets aan de hand is en dat ik dus geheel ongelijk zou hebben. Vervolgens heeft de Commissie voor Klachten en Verzoekschriften, zonder zelf de zaak onderzocht te hebben (!), mij zelfstandig met brief van 13 november jl. laten weten de zaak hiermee als afgehandeld te beschouwen.
Dit laatste kan en mag helemaal niet! Ik had mijn brieven gericht aan Provinciale Staten. Het staat Provinciale Staten uiteraard geheel vrij eerst een eigen commissie om advies te vragen, maar daarna hoort de commissie een advies uit te brengen aan Provinciale Staten. Het is buiten elke orde dat de commissie zelfstandig besluit dat door Provinciale Staten de zaak als afgehandeld wordt beschouwd en het is tevens buiten elke orde dat de commissie mij zelfstandig in die zin bericht. Mijn brieven waren gericht aan Provinciale Staten, Provinciale Staten beslissen zelfstandig over de wijze van behandeling van de door mij aan de orde gestelde kwestie en beslissen zelfstandig over de afdoening van de kwestie!

Overigens heb ik met verbazing kennis genomen van de reactie van de Werkgroep Rekening. De Werkgroep stelt dat het allemaal berust op "verschillen van inzicht tussen accountants onderling" en dat "verschillende interpretaties van relevante Wet- en regelgeving mogelijk is". Echter, het heeft helemaal maar dan ook helemaal NIETS uitstaande met "verschillen van inzicht". Het gaat om de simpele CONSTATERING, om het simpele FEIT dus, dat er grote bedragen aan ontvangsten en uitgaven buiten de Rekening van baten en lasten zijn gelaten en dat daardoor grote bedragen voor de burgers en andere belastingbetalers zijn verzwegen! Het heeft ook helemaal maar dan ook helemaal NIETS uitstaande met verschillende interpretaties van wetgeving. De Comptabiliteitsvoorschriften schrijven in artikel 27 uitdrukkelijk en overduidelijk voor dat ALLE baten en ALLE lasten IN de Rekening van baten en lasten moeten worden opgenomen. Ten overvloede schrijft artikel 27 ook nog eens voor dat het saldo van de Rekening van baten en lasten het saldo van ALLE baten en ALLE lasten moet zijn! Verder stelt de Werkgroep dat ik een "beperkte definitie van de rekening" hanteer. Waar halen ze het vandaan!? De Comptabiliteitsvoorschriften spreken expliciet en overduidelijk van "Rekening van baten en lasten" en er is maar één Rekening van baten en lasten, namelijk de Rekening van baten en lasten!
Zonder enig onderzoek ingesteld te hebben stelt de Werkgroep in zijn advies aan de Commissie met totaal voorbijgaan aan alle andere kritiek die ik op uw jaarrekening heb, waaruit blijkt dat uw jaarrekening ook een volstrekt onjuist en dus misleidend beeld geeft van de financiële positie van de Provincie en ook op andere onderdelen dan alleen artikel 27 volstrekt niet voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften, dat desondanks "de jaarrekening 2001 een goed inzicht geeft in de financiële positie van de provincie en op basis van de van toepassing zijnde Wet- en regelgeving is opgesteld".

Ik (en naar ik aanneem ik niet alleen) vind een jaarrekening (respectievelijk begroting) onbetrouwbaar als:

Uw jaarrekening (en begroting?) is flagrant in strijd met al deze bepalingen!

Overigens, een jaarrekening (en begroting) moet allereerst een betrouwbaar document zijn. Of die jaarrekening ook nog wel of niet voldoet aan toevallige wettelijke bepalingen als de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften, is van veel minder belang. Wat heb je aan een koortsthermometer die wèl voldoet aan zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde temperatuur aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn bij een doodzieke patiënt daarmee de temperatuur op te nemen! Wat heb je aan een kompas dat wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde richting aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een vliegtuig of schip te besturen! Wat heb je aan een jaarrekening of een begroting die wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar een geheel verkeerd beeld geeft van de financiële positie, van de baten en de lasten en van het saldo daarvan? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een gemeente of provincie te besturen en daarmee rekening en verantwoording af te leggen!

Wat de goedkeurende accountantsverklaring bij uw jaarrekening betreft: uw accountant zou niet de eerste zijn die ten onrechte een goedkeurende verklaring aan een jaarrekening heeft gehecht. Zeker sinds de Enron-affaire, de WorldCom-affaire of al die andere boekhoudaffaires, weten we wel beter.

Ik raad u aan met bovenstaande reactie mijn brieven opnieuw te lezen en daaruit als zichzelf verantwoordelijk voelend provinciebestuur de passende consequenties te trekken.
Het heeft alles te maken met "integriteit van het openbaar bestuur"!!

Ongetwijfeld zal uw begroting 2003 net zo onbetrouwbaar zijn als de jaarrekening. Ook daarin zullen baten en lasten ontbreken zodat het saldo van de begroting niet het saldo is van alle baten en lasten. Durft u het aan mij dat te laten onderzoeken?

Uw reactie te vernemen stel ik op prijs.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef