drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 12 oktober 2011

Provinciale Staten van
provincie Gelderland
Postbus 9090
6800 GX Arnhem

Betreft: Begroting 2012 van provincie Gelderland

Geachte Staten,

Voor u als Provinciale Staten is de begroting van uw provincie een uiterst belangrijk document. Op basis van de begroting beslist u over de hoogte van de provinciale belastingen en heffingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Met de begroting geeft u (al dan niet) toestemming aan het provinciebestuur tot het uitvoeren van de in de begroting vermelde activiteiten en tot het uitgeven van de daarvoor in de begroting opgenomen gelden. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de begroting belangrijk. Met de begroting legt u samen met het provinciebestuur rekening en verantwoording af aan de burgers over de voorgenomen aanwending van de belastingmiddelen. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbare informatie bevat.
Is de begroting 2012 van provincie Gelderland betrouwbaar?

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen en begrotingen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen en begrotingen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Wat betreft de jaarrekeningen: ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van provincie Gelderland. Het geldt ook voor de Begroting 2012 van provincie Gelderland.

Ik maak bij deze begroting de volgende opmerkingen:

1. Op verschillende plaatsen in het begrotingsboekwerk en in de berichtgeving daarover naar buiten wordt gezegd en gesuggereerd dat de Begroting 2012 sluit met een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 3.679.000. Echter, niets is minder waar!

2. Het saldo van de opbrengsten en kosten over 2012 is NIET € 3.679.000.
Het WERKELIJKE saldo van de baten en de lasten volgt uit een vermogensvergelijking, d.w.z. het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten is exact gelijk aan de toename of afname van het Eigen vermogen.
Uit de vermogensvergelijking (met gegevens van pagina 61 en 112 van het bijlagenboek) volgt:
Totaal reserves per 31.12.2012                                     €  4.774.850.000
Hierin nog niet verwerkt "begrotingssaldo"                           3.679.000
Eigen vermogen per 31.12.2012:                                  €  4.778.529.000
Eigen vermogen per 31.12.2011:                                      4.671.322.000
2012: VOORDELIG SALDO                                        €     107.207.000

De begroting 2012 heeft dus in werkelijkheid een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van ruim € 107 miljoen!

3. De werkelijke saldi van de opbrengsten en kosten over jaren 2013-2015 zijn niet te berekenen vanwege het ontbreken van gegevens over het verloop van Eigen vermogen in die jaren.

4. Met mijn brieven aan u in de afgelopen jaren liet ik u telkens weten dat de jaarrekeningen van de provincie eveneens misleidend zijn. Het provinciebestuur deed het in de jaarrekening 2010 voorkomen of de provincie in dat jaar € 11 miljoen had overgehouden. In werkelijkheid hield de provincie € 81 miljoen over. Het provinciebestuur deed het in de jaarrekeningen over de periode 2005-2010 voorkomen of de provincie in deze periode € 140 miljoen had overgehouden. In werkelijkheid was het voordelig saldo van opbrengsten en kosten € 4.737 miljoen (inclusief de winst bij de verkoop van de NUON-aandelen van € 4.249 miljoen).

5. Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de opcenten Motorrijtuigenbelasting in 2012 een bedrag zal zijn van € 179 miljoen. De helft is meer dan voldoende. Gelet op de grote overschotten in de voorafgaande jaren zou deze belasting zelfs enige jaren achtereen achterwege kunnen blijven.

6. In de begroting komen ongetwijfeld dezelfde fouten voor als die ik reeds signaleerde in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en waarvoor ik met mijn brieven u herhaaldelijk gewaarschuwd heb. Het betekent dat kosten als afschrijvingskosten en personeelskosten verkeerd in de begroting zijn opgenomen.

7. Door het hele begrotingsboekwerk heen komt heel veel allemaal faliekante ONZIN voor over bijvoorbeeld reserves, voorzieningen, weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit, treasury, en een of ander niet relevant EMU-saldo. Deze nonsens zet de (niet ervaren) statenleden en andere gebruikers geweldig op het verkeerde been. Dit soort verhalen zijn zeker ook strijdig met de wettelijke voorschriften (i.c. het BBV) dat in artikel 3 een begroting eist die voor statenleden begrijpelijk is.

8. In de begroting wordt u per programma toestemming gevraagd tot het doen van uitgaven. Wat voor soort uitgaven dat zijn, maakt de begroting niet duidelijk. Aan u worden slechts totaalbedragen voorgelegd. Hoeveel daarvan in totaal en per programma bestaan uit personeelskosten, inzet van derden, aanwending van materialen, afschrijvingskosten en rentelasten, wordt u niet verteld. Naar mijn mening dient dat wel in de begroting zichtbaar gemaakt te worden, zodat u bijvoorbeeld ook over de omvang en samenstelling van de personeelskosten en bijvoorbeeld de inzet van derden afzonderlijk beslist.

9. Volgens de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen (i.c. het BBV), die er op de eerste plaats zijn ter bescherming van de gemeenteraads- en statenleden, moet de begroting zodanig gepresenteerd worden dat de lezer, en in het bijzonder IEDER statenlid, zich een "verantwoord oordeel" kan vormen over wat er financieel aan de hand is (art 3). De begroting voldoet dus in het geheel niet aan deze eis.
Volgens hetzelfde BBV moet de begroting per onderscheiden programma inzicht geven in:
a. de doelstellingen, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten;
b. de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken.
U zou zelf eens moeten beoordelen of u dit (in voldoende mate) in uw begroting vindt.

Conclusie
Eerst moet het provinciebestuur zijn huiswerk over doen. Pas DAARNA, als alles klopt en volledig is, kan en mag op verantwoorde wijze over de begroting gesproken worden!

Graag was ik u van dienst.

Met vriendelijke groet,

L.W. Verhoef