drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 13 september 2002

De Minister van Justitie
De heer mr. J.P.H. Donner
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Betreft: Boekhoudfraudes bij gemeenten en provincies en strafrecht

Geachte heer Donner,

Allereerst wens ik u alle succes toe in uw nieuwe ambt van minister.
Ik denk vervolgens te mogen aannemen dat het onderwerp "Integriteit van het openbaar bestuur" en de juridische mogelijkheden die burgers hebben om  misstanden op dit gebied ook langs strafrechtelijke weg aan te pakken, u als minister van Justitie zeer ter harte gaan. Om deze reden stuur ik u deze brief.

Al enige jaren ben ik bezig met een eenzame strijd tegen de misstand dat (veel) gemeente- en provinciebesturen in hun jaarrekeningen, dus in hun verantwoording aan de burgers, belastingbetalers en andere belanghebbenden, op incorrecte, onbetrouwbare, dus misleidende wijze, verslag doen van de baten (opbrengsten) en lasten (kosten) en van de financiële positie van hun gemeente of provincie. Grote bedragen aan baten en lasten worden aan het zicht onttrokken door ze te verzwijgen en daardoor niet te verantwoorden. Uiteraard voldoen deze jaarrekeningen daardoor ook niet aan de betreffende wettelijke voorschriften (i.c. de Comptabiliteitsvoorschriften). Het is opmerkelijk dat bij al deze onbetrouwbare en misleidende jaarrekeningen goedkeurende accountantsverklaringen staan. Een goedkeurende accountantsverklaring drukt uit dat naar het oordeel van de accountant de betreffende verantwoording, i.c. jaarrekening, een betrouwbaar beeld geeft en ook voldoet aan de wettelijke bepalingen. De goedkeurende accountantsverklaringen bij deze gemeentelijke en provinciale jaarrekeningen zijn dus volstrekt ten onrechte gegeven.

Ik strijd al jaren tegen deze misstand. Daarover kon u onder andere lezen in Vrij Nederland van 2 maart 2002 en De Telegraaf van 6 juli 2002. Vrij Nederland berichtte over de misstand onder de kop Gemeenten verbergen miljarden. Uit onderzoek van Vrij Nederland en mijzelf bleek bijvoorbeeld dat de 30 grote gemeenten gezamenlijk ruim ƒ 3,8 miljard in hun winst- en verliesrekeningen over 2000 hadden verzwegen. Uit hetzelfde onderzoek, maar niet gepubliceerd, bleek dat de twaalf provincies gezamenlijk ruim ƒ 1 miljard voor de burgers hadden verzwegen. Onlangs bleek bijvoorbeeld dat de provincie Gelderland ƒ 220 miljoen voor haar burgers had verzwegen. Al deze misleidende jaarrekeningen die uiteraard ook faliekant in strijd zijn met de betreffende wetgeving, waren wèl voorzien van een goedkeurende accountantsverklaring.
U leest hier bijvoorbeeld over in bijgaand persbericht dat ik onlangs verspreidde. Het betreft de jaarrekening van provincie Gelderland. U leest er ook andere relevante informatie in.
Ik tracht ook al jaren de achtereenvolgende ministers van Binnenlandse Zaken voor de misstand te interesseren. Met weinig succes, zo blijkt bijvoorbeeld uit bijgaande brief die ik aan de nieuwe minister, de heer J.W. Remkes, stuurde.

Ik vind het ontstellend hoe iedere keer in deze zaak blijkt dat alles en iedereen elkaar de hand boven het hoofd houdt en elkaar afdekt. Tot en met op ministerieel niveau.

Ook in mijn eigen woonplaats Wijk bij Duurstede ben ik al jaren met "mijn" gemeentebestuur bezig over de misleidende jaarrekeningen van Wijk bij Duurstede. Er is inmiddels een omvangrijke correspondentie die helaas, omdat alles en iedereen elkaar maar afdekt, waardoor ik er helemaal alleen voor sta, in de recente jaren door de gemeenteraad telkens wordt afgedaan met de mededeling "voor kennisgeving aangenomen". Zo stuurde ik bijvoorbeeld naar aanleiding van de jaarrekening 2001 bijgaande brief aan "mijn" gemeenteraad. Hieruit blijkt dat mijn gemeentebestuur voor de burgers in de afgelopen jaren inmiddels ruim ƒ 22 miljoen verzweeg. Dat is nog niet zo erg als in Amsterdam waar het gemeentebestuur voor zijn burgers over 2000 een bedrag van ƒ 1,6 miljard en over 2001 een bedrag van € 350 miljoen verzweeg, maar dan toch. Soortgelijke brieven stuurde ik overigens in de afgelopen jaren naar circa 70 gemeenten en provincies. De reacties die ik daarop ontving zijn beneden alle niveau!

Nu de fraude met de misleidende jaarrekeningen in mijn woonplaats al ten minste zes jaar duurt, wilde ik ten slotte aangifte bij de politie doen van "boekhoudfraude". Ik vind dat, nu deze misstand al zo lang duurt, de kwestie ook strafrechtelijk moet worden aangepakt.

Groot was mijn verbazing toen bleek dat het niet mogelijk is "boekhoudfraude" in Nederland strafrechtelijk aan te pakken. De politiefunctionaris die ik te spreken kreeg, deed dit zeer correct en attent. Na mijn eerste bezoek op het politiebureau is zij te rade gegaan bij het Parket. Daar vertelde men haar dat er weliswaar een aangifte kon worden opgemaakt maar dat die aangifte al zou stranden op het Parket omdat "boekhoudfraude" niet strafbaar is. Ongelofelijk! De burger moet al zijn inkomsten aan de overheid aangeven terwille van zijn belastingaanslag. Doet hij dat niet volledig dan zijn zware straffen het gevolg. Als diezelfde overheid aan dezelfde burger rekening en verantwoording moet afleggen over alle inkomsten en uitgaven van de overheid, kan die overheid straffeloos op grote schaal ontvangsten en uitgaven verzwijgen.
In de Verenigde Staten zien we bestuurders van WorldCom in de boeien afgevoerd worden voor "boekhoudfraude", in Nederland komen overheidsbestuurders die zich aan "boekhoudfraude" schuldig maken, er straffeloos mee weg. Nogmaals, ongelofelijk!
Ik denk dus dat er snel op dit gebied iets in ons strafrecht moet veranderen!

Het gaat om Integriteit van het openbaar bestuur!

Heel graag zie ik uw reactie tegemoet.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef