drs.
L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard
13
3962
JR Wijk bij Duurstede
Wijk
bij Duurstede,
3 december 2005
Gemeenteraad
van gemeente
Oss
Postbus
5
5340
BA Oss
Betreft:
Jaarrekening 2004 gemeente Oss
Geachte
Raad,
Zoals
eerder de jaarrekeningen 2001, 2002 en 2003 heb ik ook de jaarrekening 2004 van
gemeente Oss bekeken. Hieronder noem ik enkele belangrijke
opvallendheden.
Voor
u als gemeenteraad is de jaarrekening van uw gemeente een belangrijk document:
hiermee legt het college van burgemeester en wethouders rekening en
verantwoording aan u af over het gevoerde (financiële) beheer en verder is de
jaarrekening voor u een belangrijk ijkmiddel voor de betrouwbaarheid van de
begroting 2005 en binnenkort de begroting 2006. Op basis van deze begrotingen
beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en over het wel of
niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Ook voor de (geïnteresseerde)
burgers is de jaarrekening een belangrijk document: d.m.v. de jaarrekening legt
het gemeentebestuur al dan niet met uw instemming aan de burgers rekening en
verantwoording af van het gevoerde (financiële) beheer. Het is dus erg
belangrijk dat de jaarrekening en de begroting betrouwbare documenten
zijn.
Is
de jaarrekening 2004 van Oss betrouwbaar?
Op
verschillende plaatsen in het boekwerk "Jaarverslag 2004" wordt vermeld en
gesuggereerd dat het saldo van de baten en de lasten in 2004 een bedrag is van €
2,788 miljoen.Het
staat te lezen op pagina 145: "Het rekeningresultaat over het jaar 2004 bedraagt
€ 2.787.827."Het
staat te lezen op pagina 155: "Het rekeningresultaat over het jaar 2004 bedraagt
€ 2.787.827."
Het
overzicht op pagina 144 met opschrift: "Exploitatierekening" (i.c. de rekening
van baten en lasten) sluit eveneens met het bedrag van €
2.787.827.
In
de balans (pagina 124-125) staat onder "Eigen vermogen" eveneens te lezen:
"Rekeningresultaat €
2.787.827".
Dit
is echter niet het werkelijke saldo
van de baten en de lasten in 2004.
Het
werkelijke saldo van de baten en de lasten laat zich afleiden uit de toename of
afname van het Eigen vermogen. Volgens de balans (pagina 124-125) bedraagt het
Eigen vermogen per 31.12.2004 € 97,612
miljoen en per 01.01.2004 € 96,454
miljoen. Er is dus sprake van een toename van het Eigen vermogen van € 1,158
miljoen. Dit is dus het werkelijke saldo van de baten en de lasten, d.w.z. een
voordelig saldo van baten en lasten van € 1,158 miljoen.
Dit
bedrag van het werkelijke overschot in 2004 van € 1,158 miljoen krijgt reliëf
als we het bijvoorbeeld vergelijken met de opbrengst van de
onroerendezaakbelasting (OZB) in 2004. Opvallend is dat de jaarrekening nergens
melding maakt van de opbrengst van de OZB, een toch niet onbelangrijk gegeven.
In ieder geval kunnen we concluderen dat een verhoging, als die zou zijn
doorgevoerd, totaal overbodig was. Gaat dit geld nu aan de burgers terugbetaald
worden?
Het
werkelijke saldo van de baten en de lasten van € 1,158 miljoen is alleen goed,
als bijvoorbeeld het Eigen vermogen per 01.01.2004 en per 31.12.2004 correct
zijn weergegeven. Echter, ten minste moet geconstateerd worden
dat:
- een
(onbekend) bedrag van de vaste activa in plaats van aan de debetzijde van de
balans te zijn opgenomen, op één van de posten van de creditzijde van de balans,
in dit geval het eigen vermogen, is afgetrokken. Hierdoor worden de vaste activa
en uiteraard ook het eigen vermogen, i.c. de reserves, voor een te laag en dus
verkeerd bedrag weergegeven. Omdat op deze vaste activa niet wordt afgeschreven,
ontbreekt een (onbekend) bedrag aan afschrijvingslasten in de rekening, waardoor
de kosten van veel activiteiten te laag weergegeven
worden.
- de
rentelasten met een bedrag van € 1,850 miljoen te hoog zijn weergegeven, omdat
er voor dit bedrag in de rekening fictieve rentelasten zijn opgenomen terzake
van niet bestaande schulden.
- onder
de voorzieningen verschillende posten voorkomen die geheel of ten dele in het
geheel geen verplichtingen representeren. Hierdoor wordt het eigen vermogen,
i.c. de reserves, te laag en dus verkeerd voorgesteld. Hierdoor worden ook de
lasten die met deze "voorzieningen" samenhangen, geheel verkeerd in de rekening
weergegeven. Ten minste geldt dit voor diverse
kostenegalisatierekeningen.
- onder
de verplichtingen (i.c. voorzieningen en schulden) de verplichtingen uit hoofde
van vakantiegeld en vakantiedagen ontbreken, waardoor in de rekening de kosten
te hoog of te laag en in de balans het Eigen vermogen navenant te hoog is
weergegeven.
Omdat
de jaarrekening veel belangrijke en wettelijk voorgeschreven (!) toelichtingen
op de reserves en op de voorzieningen mist (alleen al om deze reden voldoet de
jaarrekening niet aan de geldende wettelijke voorschriften, i.c. het BBV),
ontbreekt voldoende mogelijkheid te beoordelen hoe hard het "reservekarakter"
van de als reserves gepresenteerde bedragen c.q. "voorzieningkarakter" van de
als zodanig gepresenteerde voorzieningen is.
Door
deze tekortkomingen in de presentatie van de vaste activa, de verplichtingen en
het eigen vermogen stelt de jaarrekening ook niet in staat door
vermogensvergelijking het werkelijke saldo van de baten en lasten af te lezen.
Aan de jaarrekening is dus wèl te ontlenen dat het saldo van de baten en de
lasten niet het gesuggereerde bedrag
van € 2,788 miljoen is, maar stelt niet in staat te zien wat dan het saldo van
de baten en de lasten wèl is.
Volgens
de jaarrekening 2003 bedroegen de voorzieningen per 31-12-2003 € 23,358 miljoen,
terwijl dat volgens de jaarrekening 2004 € 28,891 miljoen is. Volgens de
jaarrekening 2003 bedroeg het Eigen vermogen per 31-12-2003 € 99,654 miljoen,
terwijl dat volgens de jaarrekening 2004 € 96,454 miljoen is. In beide gevallen
is een goedkeurende accountantsverklaring gegeven. Ten minste een van beide
accountantsverklaringen is dus ten onrechte goedkeurend.
In
de jaarrekening komt heel veel onzin voor, bijvoorbeeld waar het gaat over
reserves, over voorzieningen, over zoiets als een "Algemene rente genererende
reserve" (onzin, want reserves kunnen geen rente opbrengen!), over een zogenaamd
volgens de nieuwe wettelijke voorschriften (Besluit begroting en verantwoording
provincies en gemeenten (BBV)) aangescherpt onderscheid tussen reserves en
voorzieningen (pagina 135), en waar het gaat over zoiets als weerstandsvermogen
en weerstandscapaciteit. Deze onzin leidt alleen maar af. Het weglaten van deze
onzin zou het boekwerk "Jaarverslag 2004" aanzienlijk dunner en (vooral)
toegankelijker maken.
Volgens
BBV artikel 3 moeten de jaarstukken met name voor raadsleden goed begrijpelijk
zijn. U kunt dit het beste zelf beoordelen.
Volgens
BBV artikel 25 lid 2 moet de verantwoording inzicht bieden
in:
a.
de mate waarin de doelstellingen zijn
gerealiseerd;
b.
de wijze waarop getracht is de beoogde
maatschappelijke effecten te bereiken.
U
kunt zelf het beste de vraag beantwoorden of aan deze eisen is
voldaan.
Volgens
BBV artikel 28 moet een overzicht worden gegeven van de incidentele baten en
lasten. Ik heb dat overzicht gemist.
Volgens
BBV artikel 54 moet de aard en de reden van elke reserve en van de toevoegingen
en onttrekkingen daaraan worden toegelicht. Ik heb dat van een groot aantal
reserves en voorzieningen gemist.
Overigens
adviseer ik u sterk aan te dringen op het opheffen van alle reserves, deze samen
te voegen tot één Algemene reserve, en alle baten en lasten op te nemen in waar
ze thuishoren, namelijk in de begroting respectievelijk in de rekening van baten
en lasten. Dit zal het inzicht in waar het echt over hoort te gaan, aanmerkelijk
verbeteren.
BBV
artikel 57 schrijft een overzicht voor van alle verstrekte borgstellingen en een
aantal daarmee verwante gegevens. Ik heb dat overzicht gemist. (Het overzicht op
pagina 142 is veel te summier.)
Volgens
de Gemeentewet moet de gemeenteraad de jaarrekening vaststellen en kennis nemen
van het jaarverslag. Het is niet geheel duidelijk waar de jaarrekening begint en
eindigt en wat het jaarverslag is, en dus wat u inmiddels heeft
vastgesteld.
De
winst-en-verliesrekening over 2001 sloot met een saldo van € 4,3 miljoen. Het
werkelijke saldo was € 35,8 miljoen. Er werd dus € 31,5 miljoen
verzwegen.
De
winst-en-verliesrekening over 2002 sloot met een saldo van € 2,7 miljoen. Het
werkelijke saldo was € 4,6 miljoen. Er werd dus € 1,9 miljoen
verzwegen.
De
winst-en-verliesrekening over 2003 sloot met een overschot van € 6,1 miljoen.
Het werkelijke saldo was een tekort van € 22,6 miljoen. Er werd dus € 28,7
miljoen verzwegen.
De
winst-en-verliesrekening over 2004 sluit met een saldo van € 2,8 miljoen. Het
werkelijke saldo is € 1,2 miljoen. Er wordt dus € 1,6 miljoen
verzwegen.
Graag
was ik u van dienst.
Met
vriendelijke groet en hoogachting,
L.W.
Verhoef