drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede
Wijk bij Duurstede, 11 januari 2002
Provinciale Staten van
Provincie Overijssel
Postbus 10078
8000 GB Zwolle
Betreft: Jaarrekening
2000
Mijn brief dd. 16 oktober
2001
Uw brief dd. 7 januari
2002
Geachte Staten,
Met mijn brief van 16 oktober 2001 deed ik u
enige opmerkingen toekomen betreffende de kwaliteit, i.c. de onbetrouwbaarheid,
van uw jaarrekening 2000. De jaarrekening is onbetrouwbaar, omdat deze geen
betrouwbaar beeld geeft van de reserves, de vaste activa en de verplichtingen,
en geen betrouwbaar beeld geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan.
De jaarrekening voldoet (dus) ook niet aan belangrijke wettelijk daaraan
gestelde eisen.
In mijn brief gaf ik onder andere aan dat het
saldo van de baten en lasten over 2000 niet ƒ 10,3 miljoen is, waarmee de
rekening eindigt, maar volgens de jaarrekening in werkelijkheid ƒ 8,7
miljoen.
Met brief van 7 januari 2002 jl. reageerde uw
College van Gedeputeerde Staten namens u op mijn
opmerkingen.
Met verbazing heb ik kennis genomen van de
reactie van Gedeputeerde Staten. De reactie komt er kort gezegd op neer dat
Gedeputeerde Staten van mening zijn dat, omdat zijzelf van mening zijn dat de
jaarrekening voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften, een accountant er een
goedkeurende verklaring aan gehecht heeft en een minister geen opmerkingen over
de jaarrekening gemaakt heeft, de jaarrekening voldoet aan de zogenoemde
Comptabiliteitsvoorschriften, de jaarrekening dus betrouwbaar is, wèl een
betrouwbaar beeld geeft van de financiële positie en wèl een betrouwbaar beeld
geeft van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Een merkwaardige
redenering.
Ik (en naar ik aanneem ik niet alleen) vind een
jaarrekening (respectievelijk begroting) onbetrouwbaar
als:
-
in
de rekening van baten en lasten baten en lasten
ontbreken
-
het
saldo van de rekening van baten en lasten niet het saldo is van àlle baten en
lasten
-
vaste activa niet aan de debetzijde van de balans maar als aftrekpost op
een passiefpost, i.c. het eigen vermogen, zijn verwerkt
-
afschrijvingslasten ontbreken
-
rentelasten zijn opgenomen over niet bestaande
schulden
-
onder de lasten fictieve kostenposten voorkomen
-
onder de opbrengsten fictieve baten voorkomen
-
verplichtingen als reserve worden gepresenteerd
-
verplichtingen worden opgevoerd die in het geheel geen verplichtingen
zijn
-
wèl
bestaande verplichtingen ontbreken
-
de
jaarrekening überhaupt niet in staat stelt een beeld te vormen van de financiële
positie, van de baten en de lasten en het saldo
daarvan.
Ik vind een jaarrekening (respectievelijk
begroting) niet voldoen aan de Comptabiliteitsvoorschriften
als:
-
baten en lasten buiten de rekening worden gelaten en buiten
de rekening om rechtstreeks worden toegevoegd aan, respectievelijk in mindering
worden gebracht op het eigen vermogen, terwijl artikel 27 uitdrukkelijk
voorschrijft dat alle baten en alle lasten in de rekening
moeten worden opgenomen
-
het
saldo van de rekening niet het saldo van alle baten en lasten is, terwijl
artikel 27 voorschrijft dat het saldo van de rekening het saldo van alle
baten en alle lasten moet zijn
-
de
jaarrekening (om hiervòòr genoemde redenen) onbetrouwbaar is, terwijl artikel 27
voorschrijft dat de rekening een betrouwbaar beeld moet geven van de baten en de
lasten en het saldo daarvan, artikel 33 voorschrijft dat de balans een
betrouwbaar en duidelijk beeld moet geven van de financiële positie, en artikel
3 voorschrijft dat de jaarrekening zodanig inzicht moet verstrekken dat een
verantwoord oordeel kan worden gevormd over de financiële positie en over de
baten en de lasten
-
(artikelen 3 en 9 zeggen hetzelfde van de
begroting)
-
sommige baten en lasten volgens het "kasstelsel" zijn bepaald en
gepresenteerd, terwijl artikel 4 voorschrijft dat de jaarrekening en de
begroting volgens het "stelsel van baten en lasten" moeten worden
opgemaakt.
Uw jaarrekening (en begroting?) is flagrant in
strijd met al deze bepalingen!
Een jaarrekening (en begroting) moet allereerst
een betrouwbaar documenten zijn. Of die jaarrekening ook nog wel of niet voldoet
aan toevallige wettelijke bepalingen als de zogenoemde
Comptabiliteitsvoorschriften, is van veel minder belang. Wat heb je aan een
koortsthermometer die wèl voldoet aan zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften
maar de verkeerde temperatuur aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn bij
een doodzieke patiënt daarmee de temperatuur op te nemen! Wat heb je aan een
kompas dat wèl voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar de verkeerde
richting aangeeft? Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een vliegtuig of
schip te besturen! Wat heb je aan een jaarrekening of een begroting die wèl
voldoet aan de Comptabiliteitsvoorschriften maar een geheel verkeerd beeld geeft
van de financiële positie, van de baten en de lasten en van het saldo daarvan?
Het zou volstrekt onverantwoord zijn daarmee een provincie te besturen en
daarmee rekening en verantwoording af te leggen!
Wat de goedkeurende accountantsverklaring
betreft: uw accountant zou niet de eerste zijn die ten onrechte een goedkeurende
verklaring aan een jaarrekening heeft gehecht.
En wat het toezicht door de minister betreft: uw
toezichthouder zou niet de eerste zijn die zijn taak niet naar behoren uitvoert.
Zeker sinds de "Zuid-Holland-affaire" weten we wel
beter.
De laatste alinea op pagina 1 van de brief van
Gedeputeerde Staten komt op mij alleen maar over als wartaal. Van een zin als:
"De totale vermogensmutatie bepaalt het resultaat, anders dan individuele
vermogensonderdelen" kan ik geen chocola maken, laat staan daarop een passende
reactie geven. Overigens zal alles in de jaarrekening wel aansluiten op de
achterliggende administratie, zoals Gedeputeerde Staten zeggen, maar dat maakt
van een onbetrouwbaar document als de onderhavige jaarrekening niet opeens een
wèl betrouwbaar document.
Reagerend op wat Gedeputeerde Staten verder
stellen op pagina 2 van hun brief:
-
dat
er bedragen van investeringen (vaste activa) in mindering zijn gebracht van het
eigen vermogen, leid ik af uit het bestaan van de reserves "Reserve vervanging
infrastructurele kunstwerken" en "Investeringsreserve" en de afboekingen daarop
in 2000, e.e.a. zoals vermeld op pagina 74 van uw
jaarrekening;
-
dat
er onder de lasten rentelasten zijn opgenomen over niet bestaande schulden,
ontleen ik aan pagina 14 van het bijlagenboek, waar te vinden is dat er (ten
onrechte) ten laste van de rekening een bedrag van (ƒ 10.999.000 -/- ƒ 4.945.000
=) ƒ 6.054.000 aan de reserves is toegevoegd;
-
Gedeputeerde Staten erkennen dat onder het eigen vermogen (ten onrechte)
verplichtingen voorkomen en stellen dat dat een bewuste keus is, daarbij
aangevend dat de jaarrekening dus opzettelijk een misleidend beeld geeft van de
financiële positie;
-
Gedeputeerde Staten erkennen dat onder de verplichtingen (i.c.
voorzieningen) bedragen voorkomen die inderdaad geen verplichting
zijn;
-
Gedeputeerde Staten erkennen dat verplichtingen uit hoofde van nog te
betalen rentelasten, vakantiedagenverplichtingen etc. niet zijn opgenomen en
stellen dat het wèl opnemen niet zou sporen met het bestaande financieel beleid,
daarmee aangevend dat er dus alle aanleiding is het financieel beleid zo te
wijzigen dat voortaan de financiële verslaggeving wèl een correct beeld geeft
van de financiële positie;
-
Gedeputeerde Staten erkennen dat onder de schulden bedragen voorkomen die
niet bestede begrotingsgelden betreffen, daarmee aangevend dat in de rekening
dus bedragen voorkomen die ten onrechte als kosten worden gepresenteerd omdat de
betreffende activiteiten niet zijn
uitgevoerd.
Ik raad u aan met bovenstaande reactie mijn brief
van 16 oktober jl. (opnieuw) te lezen en daaruit als zichzelf verantwoordelijk
voelend bestuur de passende consequenties te trekken.
Het heeft alles te maken met "integriteit van het
openbaar bestuur"!!
Uw reactie te vernemen stel ik op
prijs.
Met vriendelijke groet en
hoogachting,
L.W. Verhoef