drs. L.W. Verhoef

Pleitnotities

van drs. L.W. Verhoef RA MGA

in de zaak (R403)
Gemeente Gorinchem
tegen
L.W. Verhoef RA

voor de Raad van Tucht voor Registeraccountants
en Accountants-Administratieconsulenten te Amsterdam

t.b.v. de behandeling in de zitting van 2 september 2003

1.
Wie is klager?
Gemeenteraad?
College van B&W?
Een wethouder?
Een ambtenaar?

2.
Waarom niet kopieën van de echte brieven?

3.
Klager ziet zelf niet, zo blijkt uit het klaagschrift, dat er baten en lasten buiten de winst- en verliesrekening zijn gebleven. Klager ziet zelf niet dat het saldo waarmee de winst- en verliesrekening eindigt, niet het saldo is van alle baten en lasten. Mijn waarschuwende brief aan de gemeenteraad is dus terecht waarschuwend.
B&W zeggen in hun brief aan mij van 7 januari 2002 (zie bijlage bij klaagschrift) dat er naast het saldo waarmee de winst- en verliesrekening sluit, in het jaarverslag (buiten de jaarrekening dus) ook nog zoiets als "gezuiverd jaarresultaat" wordt genoemd. Dit "gezuiverd jaarresultaat" zou dan (jaarverslag pag. 23) het "resultaat uit de normale bedrijfsuitoefening" moeten zijn. Er wordt een bedrag genoemd van € 2.037.000. Afgezien van de juistheid en waarde van dit bedrag, maar het is in ieder geval niet het saldo van alle baten en lasten zijnde € 11,8 miljoen.
Het is opvallend dat het verkeerde beeld, namelijk het idee dat er een overschot was van slechts € 133.000, zelfs in het jaarverslag expliciet wordt bevestigd. Het jaarverslag meldt (pag. 23): "Nu melden we een voordelig jaarresultaat van € 133.000". Ook wordt nergens in de jaarrekening en/of het jaarverslag melding gemaakt van het feit dat er behalve de in de rekening opgenomen baten en lasten ook nog andere baten en lasten zijn, laat staan welke, laat staan dat het werkelijke saldo van àlle baten en lasten genoemd wordt.

4.
Het is niet zonder gevaar dat de jaarrekening van Gorinchem misleidend is. Het maakt een heel verschil of je de verschillen tussen begroting en uitkomsten bekijkt met of zonder de wetenschap dat de cijfers over de uitkomsten onvolledig zijn. Het maakt een heel verschil of je de noodzaak van de verhoging van de Onroerendezaakbelasting bekijkt vanuit het idee van een overschot van € 133.000 of vanuit het idee van een overschot van € 11,8 miljoen.
Waarom mocht de gemeenteraad en waarom mochten de burgers van Gorinchem niet weten dat er nog meer baten en lasten waren en dat het werkelijke overschot vele malen groter was?

5.
Jammer dat er met de onderhavige klacht bij de Raad van Tucht op de boodschapper geschoten wordt in plaats van dat de boodschap serieus genomen wordt.

6.
In een ingezonden brief in Binnenlands Bestuur van 29 augustus 2003 geeft Limburgs PvdA-statenlid Hein Tilborghs aan dat ik volkomen gelijk heb in mijn kritiek op menige gemeentelijke en provinciale jaarrekening. Hij eindigt zijn ingezonden brief met: "Wordt het geen tijd dat de vertegenwoordigende organen zich de kritiek van Verhoef aantrekken en hun verantwoordelijkheid nemen?" Deze oproep geldt ook voor de gemeenteraad van Gorinchem!

7.
Wat betreft het begrip boekhoudfraude.
Ik heb het woord boekhoudfraude niet uitgevonden. Het is een woord dat voor dit soort situaties in de pers veelal gebruikt wordt. Het is een ongelukkige vertaling van het Amerikaanse accounting fraude, wat zoveel betekent als: "het geven van een verkeerde voorstelling van zaken in een financiële verantwoording zoals een jaarrekening".
De winst- en verliesrekening van Gorinchem eindigt met een saldo van € 133.000. Er wordt de suggestie gewekt dat dit het saldo is van àlle baten en lasten. Het werkelijke saldo is, met inachtneming van de buiten de winst- en verliesrekening gelaten baten en lasten, veel hoger, namelijk € 11,8 miljoen. In bovenstaande zin is er dus sprake van boekhoudfraude.

8.
Het woord boekhoudfraude komt in ons Wetboek van Strafrecht niet voor. In navolging van de antwoorden van de ministers van Justitie, van Economische Zaken en van Financiën op vragen van Tweede Kamer-lid Koenen, heeft minister Donner van Justitie mij desgevraagd laten weten dat in dit geval van toepassing is Wetboek van Strafrecht artikelen 225, 226 en 227, die gaan over "valsheid in geschrifte" en artikel 336, dat gaat over het openbaar maken van een misleidende jaarrekening. De jaarrekening van Gorinchem is zonder twijfel een misleidende jaarrekening. Wellicht zou de Raad van Tucht, in navolging van de zaken die ik in de afgelopen tijd aan de Raad heb voorgelegd inzake goedkeurende accountantsverklaringen bij misleidende jaarrekeningen van andere gemeenten en provincies, ook aan het gemeentebestuur van Gorinchem kunnen duidelijk maken dat ik gelijk heb als ik zeg dat het saldo van de baten en de lasten niet € 133.000 is maar € 11,8 miljoen.

9.
Opvallend is de goedkeurende accountantsverklaring bij deze misleidende jaarrekening. Een goedkeurende verklaring zegt toch op de allereerste plaats dat de jaarrekening betrouwbaar is? (Geheel afgezien van wat die accountantsverklaring ook nog zegt over het wel of niet voldoen aan de van toepassing zijnde wettelijke regels zoals in dit geval de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften.)
Op grond van Wet op de Registeraccountants artikel 40 kan de Raad van Tucht een klacht ambtshalve in behandeling nemen. Ik geef uw Raad in overweging van dit recht thans gebruik te maken.

10.
Voor het overige verwijs ik naar wat ik al in mijn verweerschrift heb opgemerkt.

11.
Ik heb getracht mij in een openbaar debat te keren tegen de manier waarop ook gemeente Gorinchem haar jaarrekening heeft ingericht. Ik meen dat mij het recht daartoe niet ontzegd kan worden op grond van mijn lidmaatschap van het NIVRA.