drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Provinciale Staten van
de Provincie Utrecht
Postbus 80300
3508 TH UTRECHT

Wijk bij Duurstede, 29 augustus 1998

Betreft: Jaarrekening 1997

Geacht college,

U heeft onlangs op voorstel van het college van Gedeputeerde staten de jaarrekening 1997 van onze Provincie goedgekeurd en vastgesteld.
Voor u is de jaarrekening een belangrijk document: hiermee legt het college van Gedeputeerde Staten rekening en verantwoording aan u af over het door hem gevoerde (financiële) beheer en verder is de jaarrekening voor u een belangrijk ijkmiddel voor de betrouwbaarheid van de begroting 1998 en de a.s. begroting 1999. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de jaarrekening een belangrijk document: d.m.v. de jaarrekening legt u aan de burgers rekening en verantwoording af van het door u gevoerde (financiële) beleid en beheer.

Als zo'n geïnteresseerde inwoner en dus burger van onze Provincie heb ik van uw jaarrekening, uw verantwoordingsverslag, kennis genomen. Ik ben daar hevig van geschrokken. Wat ik onder kreeg, wordt dan weliswaar "Jaarrekening" genoemd, maar heeft met een jaarrekening, laat staan een betrouwbare jaarrekening en dus een betrouwbaar verantwoordingsverslag, niets uitstaande. 449 Pagina's vol met hoogst onjuiste cijfers en onzin-teksten.

Uw jaarrekening voldoet in de verste verten niet aan de meest elementaire eisen die je aan een jaarrekening mag stellen: inzicht geven in de omvang van de baten en de lasten en het saldo daarvan, en in de omvang en samenstelling van het vermogen en m.n. van de reserves. Uw jaarrekening voldoet derhalve dus ook in de verste verten niet aan de wettelijke eisen die aan u gesteld worden bij het opmaken en vaststellen van de provinciale jaarrekening.

Wat betreft de baten en de lasten en het saldo daarvan suggereert de Aanbiedingsbrief (pagina 1) en zegt de Inleiding van het Verslag van het College van Gedeputeerde Staten dat het saldo van de baten en de lasten ƒ 12,9 miljoen voordelig is. Niets is echter minder waar. Nadere bestudering van de jaarrekening leert dat het saldo van de baten en de lasten volgens de jaarrekening ƒ 10,1 miljoen nadelig is. En dat is wel iets anders.

Het verschil wordt veroorzaakt doordat er verschillende (al dan niet omvangrijke) baten en lasten buiten de rekening zijn gelaten en buiten de rekening om rechtstreeks zijn toegevoegd of onttrokken aan het eigen vermogen. Omdat dit de niet deskundige lezer gemakkelijk ontgaat en hem dus gemakkelijk op het verkeerde been zet, wordt u dit door de voor u geldende wettelijke voorschriften, i.c. de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften uitdrukkelijk verboden. U moet alle baten en lasten in de rekening opnemen. Als u dit, zoals de wet en vaste jurisprudentie u uitdrukkelijk voorschrijven, gedaan had, zou de rekening er heel anders uitgezien hebben en zou de rekening geëindigd zijn met het door mij genoemde nadelige saldo van ƒ 10,1 miljoen.
Het bedrag van ƒ 10,1 miljoen bereken ik op eenvoudige wijze door het saldo van het eigen vermogen op 31.12.1997 (volgens uw jaarrekening ƒ 146.145.­000) af te trekken van het saldo van het eigen vermogen op 31.12.1996 (volgens uw jaarrekening ƒ 156.200.000). Het verschil is namelijk, hoe je ook keert of wendt, per definitie gelijk aan het saldo van de baten en de lasten.

Wanneer u alle baten en lasten in de rekening zou hebben opgenomen, zou deze dus geëindigd zijn met een nadelig saldo van ƒ 10,1 miljoen. Dit uiteraard wel onder de veronderstelling dat alle baten en lasten juist bepaald en weergegeven zouden zijn. Aan uw jaarrekening zelf is echter te ontlenen dat dit stellig niet het geval is. Hiervoor zijn ten minste drie aanwijzingen:
- een, overigens onbekend, bedrag van de vaste activa is in plaats van aan de debetzijde van de balans te zijn opgenomen, op één van de posten van de creditzijde van de balans, in dit geval het eigen vermogen, afgetrokken. Hierdoor worden de vaste activa en uiteraard ook het eigen vermogen, i.c. de reserves, voor een te laag en dus verkeerd bedrag weergegeven. Omdat op deze vaste activa niet meer wordt afgeschreven, ontbreken er afschrijvingslasten in de rekening.
- onder de reserves komen verschillende voor die in het geheel geen reserves zijn, maar verplichtingen representeren. De betreffende bedragen hadden derhalve in de balans onder de verplichtingen, bijvoorbeeld de voorzieningen, opgenomen moeten worden. Ten minste geldt dit voor de Reserve toezicht stortplaatsen (ƒ 5,8 miljoen), de zogenoemde Bestemmingsreserves t.b.v. gelden van derden (ƒ 31,0 miljoen) en diverse (bestanddelen van andere) "reserves".
- onder de voorzieningen komen verschillende posten voor die in het geheel geen verplichtingen representeren. Hierdoor wordt het eigen vermogen, i.c. de reserves, te laag en dus verkeerd voorgesteld. Ten minste geldt dit voor de Voorziening sociaal economische structuurversterking (ƒ 4,1 miljoen), de Voorziening capaciteitsreductie verzorgingshuizen (ƒ 3,5 miljoen), de Voorziening aansluiting Bunnik (ƒ 0,5 miljoen), de Voorziening gladheidsbestrijding (ƒ 0,8 miljoen), de Voorziening vervanging inventaris en apparatuur facilitair bedrijf (ƒ 1,4 miljoen), bestanddelen van de Voorziening groot onderhoud en vervanging huisvesting, de Voorziening nog te verrichten activiteiten diensten (ƒ 7,1 miljoen) en de Voorziening frictiekosten (ƒ 2,4 miljoen).

Door de tekortkomingen in de presentatie van de vaste activa, de voorzieningen en het eigen vermogen stelt de jaarrekening ook niet in staat door vermogensvergelijking het werkelijke saldo van de baten en lasten af te lezen. Kortom, aan de jaarrekening is wèl te ontlenen dat het saldo van de baten en de lasten niet het door u gesuggereerde bedrag van ƒ 12,9 miljoen is, maar stelt overigens niet in staat te berekenen wat dan het saldo van de baten en de lasten wèl is.

Kortom,
   de jaarrekening stelt volstrekt niet in staat om een oordeel, laat staan een verantwoord oordeel, te vormen over de financiële positie en over de baten en de lasten en het saldo daarvan. En daar ging het toch in eerste instantie om! De jaarrekening voldoet alleen daarom al niet aan belangrijke wettelijke voorschriften. Dat betekent dat de jaarrekening totaal ongeschikt is als sturings- en verantwoordingsinstrument. Dat betekent dat u de geïnteresseerde burger belangrijke informatie onthoudt, informatie waar hij wel degelijk recht op heeft!

U kunt ervan uitgaan dat ook uw begroting 1998 en over enige tijd uw begroting 1999 op dezelfde krakkemikkige wijze is en wordt opgemaakt en dat u die dus, net zoals uw jaarrekening, maar beter meteen bij het oud papier kunt wegdoen.

Het bovenstaande betekent dat u mij als inwoner en dus als burger van onze Provincie totaal verkeerd voorlicht met uw jaarrekening. Ik meen dat ik als burger het wettelijk vastgelegde recht heb dat u mij een jaarrekening overlegt die ten minste volgens de daarvoor geldende eisen mij inzicht geeft in het financiële wel en wee van onze Provincie. Ik stel het ook op prijs dat mijn provinciebestuur mijn Provincie bestuurt met behulp van betrouwbare cijfers.

Ik denk dat er alle aanleiding is dat u de jaarrekening volledig overmaakt en dat ik een jaarrekening van u krijg die wèl voldoet.
Ten minste heb ik recht op een antwoord op de volgende vragen:
- Wat is het werkelijke saldo van de baten en lasten van de Provincie over 1997?
- Wat is de werkelijke omvang van de reserves einde 1997?

Graag verneem ik uw reactie.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef