drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 5 november 2011

De gemeenteraad van
gemeente Wijk bij Duurstede
Postbus 83
3960 BB Wijk bij Duurstede

Betreft: Begroting 2012 van gemeente Wijk bij Duurstede

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de begroting van uw gemeente een uiterst belangrijk document. Op basis van de begroting beslist u als de gemeenteraad over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en heffingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Met de begroting geeft u als de gemeenteraad (al dan niet) toestemming aan het gemeentebestuur tot het uitvoeren van de in de begroting vermelde activiteiten en tot het uitgeven van de daarvoor in de begroting opgenomen gelden. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de begroting belangrijk. Met de begroting legt u als gemeenteraad samen met het gemeentebestuur rekening en verantwoording af aan de burgers over de voorgenomen aanwending van de belastingmiddelen. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbare informatie bevat.
Is de begroting 2012 van gemeente Wijk bij Duurstede betrouwbaar?

Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen en begrotingen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen en begrotingen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Wat betreft de jaarrekeningen: ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen van gemeente Wijk bij Duurstede. Het geldt ook voor de Begroting 2012 van gemeente Wijk bij Duurstede.

Ik maak bij deze begroting de volgende opmerkingen:

1. Op verschillende plaatsen in het begrotingsboekwerk alsook in de aanbiedingsbrief erbij en ook in het concept-raadsbesluit dat u wordt voorgehouden, staat telkens te lezen dat de begroting zou sluiten met een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 21.000. Echter, niets is minder waar!
Inderdaad sluit bijvoorbeeld het overzicht op pagina 164 met een saldo van € 21.000, maar, nogmaals, het is niet waar!

2. Het saldo van de opbrengsten en kosten over 2012 is NIET € 21.000.
Het WERKELIJKE saldo van de baten en de lasten volgt uit een vermogensvergelijking, d.w.z. het werkelijke saldo van de opbrengsten en de kosten is gelijk aan de toename of afname van het Eigen vermogen.
Uit de vermogensvergelijking (met gegevens van pagina 169) volgt:
Eigen vermogen per 31.12.2012:                   € 12.877.000
Eigen vermogen per 31.12.2011:                      13.481.000
2012: NADELIG SALDO                               €   - 604.000

3. De werkelijke saldi van de opbrengsten en kosten over jaren 2013-2015 zijn op dezelfde wijze te berekenen. Echter, het begrotingsboekwerk bevat geen gegevens over het verloop van het Eigen vermogen (i.c. de reserves) in de jaren na 2012.

4. Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting voor 2012 begroot is op € 3,3 miljoen De opbrengst in 2010 was € 2,9 miljoen (een toename van 14%).

5. Volgens pagina 169 zal het Eigen vermogen per 31.12.2011 naar verwachting € 13.481.000 bedragen. Het Eigen vermogen per 31.12.2010 bedraagt volgens de jaarrekening 2010 € 15.845.000. Dat betekent dat het gemeentebestuur een nadelig saldo van opbrengsten en kosten over 2011 verwacht van (€ 13.481.000 - € 15.845.000 =) nadelig € 2.364.000. Was u dat al medegedeeld? Hoe verhoudt dit bedrag zich tot de door u goedgekeurde begroting(swijzigingen) van 2011?

6. Met mijn brieven aan u in de afgelopen jaren liet ik u telkens weten dat uw jaarrekeningen eveneens misleidend zijn. Het gemeentebestuur deed het in de jaarrekeningen van de afgelopen zeven jaar (2004-2010) voorkomen of de gemeente in deze periode een verlies had geleden van € 1,2 miljoen. In werkelijkheid leed de gemeente in deze periode een verlies van € 13,6 miljoen. Tezamen met het verwachte verlies over 2011 van € 2,4 miljoen zal de gemeente in de jaren 2004-2011 dus een verlies geleden hebben van € 16,0 miljoen.

7. De verliezen van de periode 2004-2011 betekenen dat er dus in deze periode € 16,0 miljoen meer is uitgegeven dan er werd ontvangen. Deze € 16,0 miljoen zijn uiteraard geleend bij financiële instellingen. Het betekent voortaan een extra rentelast van (bij 5% rente) 5% x € 16,0 miljoen = € 0,8 miljoen. Het betekent bijvoorbeeld dat van het begrote verlies over 2012 van € 0,6 miljoen alleen al € 0,8 miljoen bestaat uit rente over de financiering van de verliezen vanaf 2004!

8. In de begroting komen ongetwijfeld dezelfde fouten voor als die ik reeds signaleerde in de jaarrekeningen van de afgelopen jaren en waarvoor ik met mijn brieven u herhaaldelijk gewaarschuwd heb. Het betekent dat kosten als afschrijvingskosten, personeelskosten en verschillende onderhoudskosten verkeerd in de begroting zijn opgenomen.

9. Door het hele begrotingsboekwerk heen komt heel veel allemaal faliekante ONZIN voor over bijvoorbeeld reserves, voorzieningen, weerstandsvermogen en weerstandscapaciteit, treasury, en bijvoorbeeld een of ander niet-relevant "EMU-saldo" (welk laatste bovendien nog verkeerd is weergegeven in het overzicht op pagina 157). Deze nonsens zet de (niet ervaren) gemeenteraadsleden en andere gebruikers geweldig op het verkeerde been. Dit soort verhalen zijn zeker ook strijdig met de wettelijke voorschriften (i.c. het BBV) dat in artikel 3 een begroting eist die voor gemeenteraadsleden begrijpelijk is.

10. Het is maar een kleinigheidje: de tellingen in het overzicht van de voorzieningen op pagina 170 kloppen niet. De fout zit (ten minste) in de regel betreffende de Voorziening onderhoud gebouwen. De kans is groot dat de fout doorwerkt in de presentatie van de kosten, en dus het begrote saldo van opbrengsten en kosten! Het gaat om € 198.000.

11. In de begroting wordt u per programma toestemming gevraagd tot het doen van uitgaven. Wat voor soort uitgaven dat zijn, maakt de begroting niet duidelijk. Aan u worden slechts totaalbedragen voorgelegd. Hoeveel daarvan in totaal en per programma bestaan uit personeelskosten, inzet van derden, aanwending van materialen, afschrijvingskosten en rentelasten, wordt u niet verteld. Naar mijn mening dient dat wel in de begroting zichtbaar gemaakt te worden, zodat u bijvoorbeeld ook over de omvang en samenstelling van de personeelskosten en bijvoorbeeld de inzet van derden afzonderlijk beslist.

12. Volgens de van toepassing zijnde wettelijke bepalingen (i.c. het BBV), die er op de eerste plaats zijn ter bescherming van de gemeenteraadsleden, moet de begroting zodanig gepresenteerd worden dat de lezer, en in het bijzonder IEDER gemeenteraadslid, zich een "verantwoord oordeel" kan vormen over wat er financieel aan de hand is (art 3). De begroting voldoet dus in het geheel niet aan deze eis.
Volgens hetzelfde BBV moet de begroting per onderscheiden programma inzicht geven in:
a. de doelstellingen, in het bijzonder de beoogde maatschappelijke effecten;
b. de wijze waarop ernaar gestreefd zal worden die effecten te bereiken.
U zou zelf eens moeten beoordelen of u dit (in voldoende mate) in uw begroting vindt.

Conclusie
Eerst moet het gemeentebestuur zijn huiswerk over doen. Pas DAARNA, als alles klopt en volledig is, kan en mag op verantwoorde wijze over de begroting gesproken worden!

Graag was ik u van dienst.

Met vriendelijke groet,

L.W. Verhoef