drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 4 januari 2003

Gemeenteraad van
Gemeente Zwolle
Postbus 10007
8000 GA Zwolle

Betreft: Begroting 2003


Geachte raad,

Voor u als gemeenteraad is de begroting van uw gemeente een belangrijk document. Op basis van deze begroting beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de begroting een belangrijk document: d.m.v. de begroting legt het gemeentebestuur aan de burgers rekening en verantwoording af van het te voeren (financiële) beleid. Het is dus erg belangrijk dat de begroting betrouwbaar is.
Is de begroting 2003 van Zwolle betrouwbaar? Nee!

Ik ben geïnteresseerd in hoe gemeenten en provincies hun jaarrekeningen en begrotingen opmaken. Van die jaarrekeningen en begrotingen klopt, zo is mijn ervaring, in het algemeen niet veel. Ze zitten boordevol hoogst onjuiste en inconsistente informatie en boordevol onzin-teksten. Het zijn daarom in het algemeen hoogst onbetrouwbare documenten. Om die reden is het volstrekt onverantwoord om op basis van deze begrotingen en jaarrekeningen gemeenten en provincies te besturen en daarover verantwoording af te leggen.

Ik heb, zoals eerder bijvoorbeeld de jaarrekening van vorig jaar, ook de begroting 2003 van uw gemeente beoordeeld. Ook de begroting 2003, zo is mijn conclusie, is een volstrekt onbetrouwbaar sturingsmiddel. Veel hoogst onjuiste en vooral onbetrouwbare cijfers. Het is uiteraard jammer van alle moeite die aan de begroting besteed is.
Ook de begroting 2003 van Zwolle voldoet in de verste verten niet aan de meest elementaire eisen die je aan een begroting mag stellen: op betrouwbare wijze inzicht geven in de omvang van de baten en de lasten en het saldo daarvan, en in de omvang en samenstelling van de reserves. Uw begroting voldoet derhalve dus ook in de verste verten niet aan de wettelijke eisen die gesteld worden aan de begroting.

De begroting sluit met een saldo van € 0. Dat suggereert dat dit het saldo is van alle baten en lasten. Niets is echter minder waar! Nadere bestudering leert dat het saldo van de baten en de lasten in werkelijkheid NEGATIEF € 12,8 miljoen is. En dat is wel iets anders!

Het verschil wordt op de eerste plaats veroorzaakt doordat er baten en lasten buiten de begroting zijn gelaten. De toelichting bij de begroting maakt duidelijk dat ettelijke miljoenen Euro's aan baten en lasten buiten de begroting zijn gelaten. Het betreft tientallen posten.
Omdat dit de niet deskundige lezers - wat de meeste gemeenteraadsleden en andere belanghebbenden en belangstellenden zullen zijn - gemakkelijk ontgaat en hen dus gemakkelijk op het verkeerde been zet, wordt dit door wettelijke voorschriften, i.c. de zogenoemde Comptabiliteitsvoorschriften (artikel 9), uitdrukkelijk verboden. De begroting voldoet derhalve ook niet aan een belangrijke eis van de Comptabiliteitsvoorschriften.
Aan de begroting valt wel te zien dat er (delen van) baten en lasten buiten de begroting gelaten zijn, er valt niet of nauwelijks te zien welke baten- en lastenposten het betreft. Dat betekent dat alle baten- en lastenposten die in de begroting opgenomen zijn, verdacht zijn en onjuist kunnen zijn.

Als uw begroting correct zou zijn opgemaakt, zou deze eindigen met het door mij genoemde tekort van € 12,8 miljoen.
Het bedrag van € 12,8 miljoen bereken ik op eenvoudige wijze door het saldo van het eigen vermogen op 31.12.2002 (volgens de toelichting € 93,4 miljoen) af te trekken van het saldo van het eigen vermogen op 31.12.2003 (volgens de toelichting € 80,6 miljoen). Het verschil (i.c. € 12,8 miljoen) is namelijk, hoe je het ook keert of wendt, per definitie gelijk aan het saldo van de (= alle) baten en de lasten.

Wanneer alle baten en lasten in de begroting zouden zijn opgenomen, zou deze dus geëindigd zijn met een negatief saldo van € 12,8 miljoen. Dit uiteraard wel onder de veronderstelling dat alle baten en lasten en het eigen vermogen juist bepaald en weergegeven zijn. Echter, aan de jaarrekeningen van de meeste gemeenten en provincies en ook aan die van Zwolle valt echter te ontlenen dat veel baten en lasten en het eigen vermogen volstrekt onjuist bepaald en dus onjuist weergegeven zijn. Ik berichtte u daarover uitvoerig in mijn eerdere brief van 27 augustus 2002, waarop ik overigens nog geen reactie van u ontving.
In ieder geval valt aan de toelichting bij de begroting te ontlenen dat er in de begroting fictieve rentelasten van € 3,8 miljoen zijn opgenomen over niet bestaande schulden.
Door alle in mijn eerdere brief genoemde tekortkomingen stelt ook de begroting absoluut niet in staat de werkelijke omvang en het werkelijke saldo van de baten en lasten af te lezen. Kortom, aan de begroting is wèl te ontlenen dat het saldo van de baten en de lasten niet het gesuggereerde bedrag van € 0 is, maar stelt overigens niet in staat te zien wat dan het saldo van de baten en de lasten wèl is.

Hetzelfde geldt ongetwijfeld ook voor de in het begrotingsboekwerk opgenomen saldi van de jaren 2004, 2005 en 2006.

Kortom, ook de begroting van Zwolle stelt volstrekt niet in staat om een oordeel, laat staan een verantwoord oordeel, te vormen over de baten en de lasten en het saldo daarvan. En daar ging het toch in eerste instantie om! Dat betekent dat de begroting totaal ongeschikt is als sturings- en verantwoordingsinstrument. Dat betekent dat het totaal onverantwoord is om op basis van deze concept-begroting besluiten te nemen.

Ik denk dat er alle aanleiding is dat u de begroting volledig laat overmaken, zodat u een begroting krijgt die wèl betrouwbaar is.

Uw reactie te vernemen stel ik op prijs.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef