dinsdag 28 juni
De Don Quichotte van de gemeentefinanciën vecht door
Van onze verslaggever Merijn Rengers
AMSTERDAM -
Vanuit Wijk bij Duurstede bestookt ex-accountant Leo Verhoef tientallen
gemeenten met aanklachten over hun boekhouding. Verhoef heeft gelijk,
maar krijgt het niet.
Vijftien jaar strijdt Leo Verhoef, voormalig accountant bij Deloitte,
nu tegen de manier waarop gemeenten in Nederland hun boekhouding
presenteren. Verhoef (‘ik ben een echte klokkenluider’)
werd bij Deloitte ontslagen na aanhoudende kritiek op de rammelende
cijfers van gemeenten en provincies.
Sindsdien verkeert Verhoef op voet
van oorlog met zijn oud-collega’s die de jaarrekeningen van veel
Nederlandse overheden controleren en goedkeuren. Ze zijn in zijn ogen
mede verantwoordelijk voor ‘een enorme boekhoudfraude’,
waarbij voor miljarden euro’s aan gemeenschapsgeld onzichtbaar
blijft in de boeken van de gemeenten.
Verhoef weet zeker dat een nog te
houden parlementaire enquête over wat er niet in de boekhouding
van gemeenten staat, uiteindelijk zijn gelijk zal bewijzen. Maar zover
is het nog lang niet. Want vriend en vijand mogen dan vinden dat
Verhoef een punt heeft, vooralsnog staat de accountant buitenspel.
Verhoef is bedreven in het maken
van vijanden. De accountant doet aangifte tegen gemeentebesturen en
accountants, stuurt alarmerende brieven aan gemeenteraden in het hele
land (‘Onderwerp: boekhoudfraude in uw gemeente’), heeft
vijftien tuchtrechtszaken lopen tegen collega-accountants en bedelft
pers en politiek onder een stroom berichten over gesjoemel bij de
gemeenten.
Wat is de kern van het probleem?
‘De kern is dat gemeenten in
hun jaarrekening informatie achterhouden over hoe groot hun
overschotten en tekorten zijn. Een willekeurig voorbeeld: Amsterdam
zegt dat het in 2004 60 miljoen euro overhield. In werkelijkheid was
dat 400 miljoen euro. Dat valt niet met elkaar te rijmen. De inwoners
weten dit niet en de gemeenteraad snapt het niet of wil het niet
veranderen.’
Een boekhoudprobleem dus?
‘Veel meer dan dat.
Gemeenten jokken over de hoogte van hun inkomsten. En ze verhogen
vervolgens wel de lokale belastingen met het argument dat er geen geld
is. Maar dat geld is er wel.’
En u bent de enige die het ziet?
‘Het gekke is dat veel
mensen het inhoudelijk volledig met mij eens zijn. Niet alleen
hoogleraar accountancy Hans Blokdijk, maar ook allerlei accountants die
de jaarrekeningen van gemeenten controleren. Steeds meer
gemeenteraadsleden krijgen door dat ik geen halvegare ben, maar een
klokkenluider met een verhaal.’
Alle accountants die we gesproken hebben zeggen: het verhaal van Verhoef klopt, maar hij brengt het te onhandig en agressief.
‘Dat mag iedereen vinden,
maar daarvan worden de argumenten toch niet minder geldig? Het gekke is
dat mijn constateringen steeds als een mening over de boekhouding van
een gemeente worden afgedaan. En vervolgens mag dan iemand anders daar
zijn mening tegenover zetten. En die luidt dat Verhoef gek is. Tsja,
dat schiet niet op, want de meeste mensen geloven de overheid, en niet
een afgeserveerde accountant uit Wijk bij Duurstede. Maar het gaat
helemaal niet over meningen. Ik constateer de feiten, en die liegen er
niet om. Het probleem is dat niemand er belang bij heeft de problemen
aan te pakken.’
Wordt u er nooit moe van?
‘Stoppen is voor mij geen
optie: dat zou uitgelegd worden als een nederlaag. Bovendien zie ik dat
heel langzaam de steun groeit. Okee, het zijn vooral gemeenteraadsleden
van kleine fracties die mij weten te vinden, maar het sijpelt wel
langzaam door. Ik zit bijna in de bijstand, maar mijn vrouw staat nog
steeds achter me. Dat heeft ze al die jaren gedaan.’