drs. L.W. Verhoef
registeraccountant
Kersengaard 13
3962 JR Wijk bij Duurstede

Wijk bij Duurstede, 15 september 2010

De gemeenteraad van
gemeente Oldambt
Postbus 175
9670 AD Winschoten

Betreft: Jaarrekeningen 2009 van Reiderland, Scheemda en Winschoten

Geachte Raad,

Voor u als gemeenteraad is de jaarrekening van uw gemeente een belangrijk document: hiermee legt het college van burgemeester en wethouders rekening en verantwoording aan u af over het gevoerde (financiële) beheer en verder is de jaarrekening voor u een belangrijk toetsingsmiddel voor de betrouwbaarheid van de begrotingen. Op basis van deze jaarrekeningen en begrotingen beslist u over de hoogte van de gemeentelijke belastingen en over het wel of niet doorgaan van belangrijke activiteiten. Ook voor de (geïnteresseerde) burgers is de jaarrekening een belangrijk document: d.m.v. de jaarrekening legt het gemeentebestuur al dan niet met uw instemming aan de burgers rekening en verantwoording af over de besteding van de belastinggelden en het gevoerde (financiële) beheer. Het is dus erg belangrijk dat de jaarrekening en de begroting betrouwbaar zijn.
Ik doe al enige jaren onderzoek naar jaarrekeningen van gemeenten en provincies. Mijn conclusie is dat de jaarrekeningen van veel gemeenten en provincies onbetrouwbaar en dus misleidend zijn. Ondanks de goedkeurende accountantsverklaringen daarbij die het tegendeel beweren.
Veelal geldt dat voor de presentatie van de baten en de lasten en het saldo daarvan. Het geldt veelal ook voor de presentatie van de financiële positie.
Het geldt ook voor de jaarrekeningen 2009 van de voormalige gemeenten Reiderland, Scheemda en Winschoten.

Reiderland
De rekening van baten en lasten over 2009 sluit met een nadelig saldo van opbrengsten en kosten van € 0,6 miljoen. In werkelijkheid is er een voordelig saldo van € 5,3 miljoen (info). Er wordt dus € 6,0 miljoen verzwegen.

Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting in 2009 een bedrag was van € 1,1 miljoen. Die was dus geheel onnodig.

Scheemda
De rekening van baten en lasten over 2009 sluit met een nadelig saldo van opbrengsten en kosten van € 0,8 miljoen. In werkelijkheid is er een voordelig saldo van € 8,7 miljoen (info). Er wordt dus € 9,5 miljoen verzwegen.

Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting in 2009 een bedrag was van € 2,8 miljoen. Die was dus geheel onnodig.

Winschoten
De rekening van baten en lasten over 2009 sluit met een voordelig saldo van opbrengsten en kosten van € 12,0 miljoen. In werkelijkheid is er een voordelig saldo van "slechts" € 9,4 miljoen (info). Er wordt dus € 2,6 miljoen verzwegen.
En al eerder:
De rekening van baten en lasten over 2004 sloot met een saldo van € 0 miljoen. Het werkelijke saldo was € 0,8 miljoen. Er werd dus € 0,8 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2005 sloot met een saldo van € 2,2 miljoen. Het werkelijke saldo was € 3,3 miljoen. Er werd dus € 1,1 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2006 sloot met een saldo van € 1,6 miljoen. Het werkelijke saldo was € 3,3 miljoen. Er werd dus € 1,7 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2007 sloot met een voordelig saldo van € 4,7 miljoen. In werkelijkheid hield de gemeente € 6,5 miljoen over. Er werd dus € 1,8 miljoen verzwegen.
De rekening van baten en lasten over 2008 sloot met een voordelig saldo van € 2,0 miljoen. In werkelijkheid leed de gemeente een verlies van € 3,0 miljoen. Er werd dus € 5,0 miljoen verzwegen.

Bovenstaande cijfers krijgen reliëf als men bedenkt dat de opbrengst van de Onroerendezaakbelasting in 2009 een bedrag was van € 4,3 miljoen. Die was dus geheel onnodig.

Ook is in de jaarrekeningen van de drie gemeenten de weergave van de financiële positie verre van juist. In de balans bijvoorbeeld zijn de vaste activa te laag weergegeven (Scheemda, Winschoten), onder de verplichtingen komen bedragen voor die in het geheel geen verplichtingen zijn (alle gemeenten), en anderzijds ontbreken wèl bestaande verplichtingen (alle gemeenten). Het betekent ook dat de hiermee samenhangende kosten (zoals afschrijvingskosten, personeelskosten, verschillende onderhoudskosten) verkeerd in de rekening zijn opgenomen. Aan de jaarrekening zelf is dus wèl te ontlenen dat het saldo van de baten en de lasten niet het gesuggereerde bedrag van respectievelijk € 0,6 miljoen, € 0,8 miljoen en € 12,0 miljoen is, maar stelt niet in staat te zien wat dan het saldo van de baten en de lasten wèl is.

Wat als saldo van baten en lasten wordt gepresenteerd, is niet het werkelijke saldo, verschillende baten en lasten worden verkeerd gepresenteerd, en wat als financiële positie wordt gepresenteerd, is niet de werkelijke financiële positie. Dat betekent dat de jaarrekeningen totaal onbruikbaar zijn als verantwoordings- en sturingsinstrument en dus alleen maar bruikbaar in de openhaard.

In de jaarrekeningen en jaarverslagen 2009 komt ook heel veel onzin voor, bijvoorbeeld waar het gaat over reserves, over voorzieningen, over een "resultaat voor bestemming" en een "resultaat na bestemming" (er is maar één resultaat en dat is het resultaat, i.c. het saldo van de baten en de lasten), over zoiets als een "programmarekening" (zoiets heet in gangbaar Nederlands een rekening van baten en lasten of een winst-en-verliesrekening), over paragrafen die geen paragrafen zijn, over zoiets als "weerstandsvermogen" en "weerstandscapaciteit" met in de jaarrekening van Winschoten zelfs een berekening van de nonsens, over zoiets als "arbeidskostengerelateerde verplichtingen" (Scheemda, Winschoten), over "uitzettingen" met een of andere "rentetypische looptijd", over rechtmatigheid (Scheemda), over een of ander "financieringstekort" (Scheemda), over treasury, over zoiets als "investeringen met een economisch nut" en "investeringen in de openbare ruimte met uitsluitend een maatschappelijk nut", en een onzinnige bijlage over zoiets als "SISA". Dit soort onzin zet alleen maar de lezer op het verkeerde been en leidt af van waar het werkelijk over zou moeten gaan.
Overigens adviseer ik u sterk tot het opheffen van alle reserves, deze samen te voegen tot één Algemene reserve, en alle baten en alle lasten op te nemen in waar ze thuishoren, namelijk in de begroting respectievelijk in de rekening van baten en lasten. Dat zal het inzicht in waar het echt over moet gaan, aanmerkelijk verbeteren.

U werd bij de jaarrekening van Winschoten om instemming gevraagd met een bestemming van een voordelig saldo van € 12,0 miljoen. Echter, zo veel viel er niet te bestemmen!

U leest er heel veel meer over op de website www.leoverhoef.nl, te beginnen met: "Boekhoudfraude bij gemeenten en provincies schering en inslag". Op de website treft u mijn bevindingen over de jaarrekeningen van Reiderland, Scheemda en Winschoten aan in de lijst "Uw gemeente en provincie". Deze brief en mijn eerdere correspondentie met u als gemeenteraad over de misleidende jaarrekeningen treft u aan in "Dossier: Winschoten".

Volgens BBV artikel 3 moeten de jaarstukken met name voor gemeenteraadsleden goed te begrijpen zijn. U kunt het beste zelf beoordelen of aan deze eis is voldaan. Volgens uw accountants heeft u hun gezegd dat u het allemaal prima begrijpt. Hoe kunnen zij anders beweren dat u de jaarrekening goed begrijpt?

Graag was ik u van dienst.

Met vriendelijke groet en hoogachting,

L.W. Verhoef